PRIORYTETY I PROGRAM POLSKIEGO PRZEWODNICTWA W RADZIE UE W II POŁOWIE 2011 R.
21 lipca 2010 r. Rada Ministrów przyjęła dokument, w którym wstępnie określono plany polskiej Prezydencji. Będą one ewoluowały wraz z procesem konsultacji wewnątrzkrajowych, jak też rozmów z państwami, instytucjami UE i partnerami w ramach trio Polska-Dania-Cypr. Ostateczna lista priorytetów i program polskiej Prezydencji w Unii Europejskiej przedstawione zostaną w czerwcu 2011 r.
Uwarunkowania programu polskiej Prezydencji
Plany polskiej Prezydencji zależeć będą od długoterminowej agendy UE. Ważny jest zwłaszcza program prac Komisji Europejskiej na 2011 rok, który przedstawiony zostanie w grudniu 2010 r. Istotne znaczenie będzie miała sytuacja ekonomiczna i wychodzenie gospodarki europejskiej z kryzysu, a także zakres i kierunek działań jakie podejmować będziemy wspólnie w tym zakresie na forum UE. Plany polskiej Prezydencji zależeć będą również od nowego sposobu funkcjonowania Unii Europejskiej określonego w Traktacie z Lizbony. Polska konsultować będzie swoje plany z Przewodniczącym Rady Europejskiej, Wysokim Przedstawicielem ds. polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz Parlamentem Europejskim. W wypadku niektórych polityk traktat dał wyraźny impuls do większego zaangażowania Unii Europejskiej, co Polska chciałaby wykorzystać. Czynnikiem dopełniającym obraz uwarunkowań polskiej prezydencji jest kontekst globalny, w coraz większym stopniu obecny w polityce UE, ze względu na to, że coraz więcej wyzwań ma charakter globalny (handel międzynarodowy i dostęp do rynków krajów trzecich, regulacje finansowe i zmiany klimatyczne) i coraz więcej decyzji zapada na poziomie globalnym (G20+, WTO).
Priorytety ogólne:
1. Rynek wewnętrzny
W dobie wyprowadzania Unii Europejskiej z kryzysu i poszukiwania źródeł wzrostu gospodarczego Polska będzie postulować wzmocnienie rynku wewnętrznego, w którym drzemie niewykorzystany potencjał rozwojowy. Dodatkowo za przyjęciem takiego priorytetu przemawia agenda UE: na II połowę 2011 roku przypadnie m.in. czas realizacji wielu inicjatyw, nad którymi obecnie pracuje Komisja Europejska, a na trio Polska-Dania-Cypr 20. rocznica utworzenia rynku wewnętrznego.
Polskie działania w dziedzinie rynku wewnętrznego mogłyby się koncentrować m.in. na implementacji propozycji Komisji Europejskiej wynikających z raportu M. Montiego o przyszłości rynku wewnętrznego, regulacjach dotyczących sektora finansowego, kwestii mobilności oraz swobodnego przepływu wiedzy i innowacji i znoszeniu istniejących barier w handlu wewnątrzunijnym.
2. Stosunki ze Wschodem
We współpracy z Wysokim Przedstawicielem Unii ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Polska będzie promować tematykę związaną z polityką wschodnią. W relacjach z krajami objętymi Partnerstwem Wschodnim będzie dążyć do zawierania umów stowarzyszeniowych, przyjęcia mandatów dla procesu negocjacji tworzenia stref wolnego handlu z UE, oraz finalizacji takich rozmów z Ukrainą postępów w liberalizacji wizowej i handlowej oraz intensyfikowania współpracy gospodarczej. Na październik 2011 roku jest planowane zorganizowanie w Polsce Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Partnerstwa Wschodniego.
3. Wzmocnienie zewnętrznej polityki energetycznej UE
Polska proponuje pogłębioną dyskusję na temat nowych rozwiązań legislacyjnych i pozalegislacyjnych, które pozwoliłyby zachować konkurencyjność europejskiego sektora energetycznego wobec zmieniającego się otoczenia zewnętrznego. Przeprowadzona zostanie debata na temat obecnych rozwiązań i nowych kierunków działania Unii Europejskiej w obszarze rynku energii. Celem będzie wypracowanie mechanizmów prowadzenia solidarnej i konkurencyjnej zewnętrznej polityki energetycznej zgodnie z postanowieniami Traktatu z Lizbony.
4. Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony
Prezydencja polska będzie dążyła do podniesienia sprawności UE w sferze zarządzania kryzysowego, pogłębienia współpracy państw członkowskich w dziedzinie obronności oraz zapewnienia partnerstwa z NATO w kontekście nowych możliwości, jakie stwarza w tej dziedzinie Traktat z Lizbony. Na poziomie krajowym, realizacja planowanych zamierzeń służyć ma wzmocnieniu naszego potencjału obronnego oraz zdolności cywilnych.
5. Negocjacje wieloletnich ram finansowych 2014-2020
To jedno z najważniejszych zadań stojących tak przed Prezydencją polską, jak i przed całym trio Polska-Dania-Cypr. Na okres polskiej prezydencji przypadnie etap dogłębnej analizy propozycji Komisji Europejskiej i identyfikacji głównych zagadnień negocjacyjnych. Rozmowy na ten temat rozpoczną się w połowie 2011 r. i będą trwały do drugiej połowy 2012 r. Celem polskiej prezydencji będzie przede wszystkim sprawne przeprowadzenie procesu negocjacji i osiągnięcie wstępnego porozumienia co do priorytetów unijnego budżetu.
6. Pełne wykorzystanie kapitału intelektualnego Europy
Polska Prezydencja stawia sobie za cel podjęcie we współpracy z Komisją Europejską konkretnych inicjatyw na rzecz wzrostu kapitału intelektualnego. Będzie do tego dążyła poprzez działania na rzecz wzmocnienia spójności i synergii między politykami i inicjatywami UE, prowadzące do lepszego wykorzystania zasobów intelektualnych UE. Inicjatywa ta będzie się wpisywała m.in. w realizację celów strategii rozwoju gospodarczego „Europa 2020” i służyła budowie europejskiej przewagi konkurencyjnej.
Plany Prezydencji w poszczególnych obszarach:
Sprawy gospodarcze i finansowe
W dziedzinie tej Polska skupi się na podejmowaniu wyzwań stojących przed gospodarką unijną w następstwie kryzysu ekonomicznego i finansowego oraz kryzysu finansów publicznych. Najważniejszym priorytetem polskiej Prezydencji w tej dziedzinie będzie wzmocnienie zarządzania gospodarczego w UE oraz konsolidacja finansów publicznych. Polska zamierza aktywnie wspierać działania sprzyjające długoterminowej stabilności finansów publicznych, a przez to trwałemu, stabilnemu i zrównoważonemu wzrostowi gospodarczemu.
W związku z tym, że na okres Przewodnictwa RP w Radzie UE przypadnie wdrażanie długofalowych rozwiązań, które zostaną przygotowane przez zespół zadaniowy ds. reformy zarządzania gospodarczego, Polska będzie także przewodniczyła pracom nad realizacją pierwszego cyklu tzw. europejskiego semestru ekonomicznego. Polska Prezydencja będzie także dążyć do sprawnego przeprowadzenia procedury przyjęcia rocznego budżetu UE na 2012 rok. Działania podejmowane w obszarze usług finansowych będą wpisywały się również w zobowiązania wynikające z decyzji podejmowanych w gronie państw G20. Prezydencja polska będzie dążyć do wypracowania skoordynowanego, jednolitego stanowiska UE na ww. fora.
Rolnictwo i rybołówstwo
Działania polskiej Prezydencji skupią się na reformie systemu płatności bezpośrednich, przyszłości polityki rozwoju obszarów wiejskich, wspieraniu inwestycji związanych z rozwojem odnawialnych źródeł energii na terenach wiejskich oraz pracach nad gruntownymi zmianami zasad Wspólnej Polityki Rybackiej.
Jeśli chodzi o reformę systemu płatności bezpośrednich Polska będzie dążyła do osiągnięcia porozumienia oraz wypracowania nowego systemu płatności bezpośrednich. W kwestii przyszłości polityki rozwoju obszarów wiejskich Polska będzie dążyła w ramach prac o charakterze strategicznym i legislacyjnym do wypracowania porozumienia, akcentując znaczenie komplementarnego wykorzystania instrumentów WPR i polityki spójności dla rozwoju obszarów wiejskich, jak również istotną rolę tych obszarów w kontekście nowych wyzwań (kwestie klimatyczne, ochrona różnorodności biologicznej, gospodarka wodna, dobra publiczne itd.).
Polityka spójności
Polska zabiega też o to, by w drugim półroczu 2011 roku w agendzie Rady do Spraw Ogólnych znalazły się kwestie strategiczne dotyczące przyszłości polityki spójności w kontekście dyskusji nad projektami rozporządzeń polityki spójności 2014-20. Dążeniem polskiej Prezydencji będzie osiągnięcie możliwie szerokiego kompromisu w obszarach wzmacniających skuteczność polityki spójności w realizacji celów rozwojowych UE.
Transport, telekomunikacja i energia
Jedną z kluczowych kwestii dla polskiej Prezydencji będzie rewizja wytycznych ws. Transeuropejskich Sieci Transportowych, w tym zasad finansowania inwestycji w TEN-T. Istotnym tematem będzie Europejska Agenda Cyfrowa, ponieważ realizacja wielu działań i inicjatyw w niej zawartych jest przewidziana na II półrocze 2011 r. Polska zamierza też priorytetowo traktować problematykę wyzwań stojących przed e-administracją.
W kontekście wzmocnienia zewnętrznej polityki energetycznej UE Polska będzie zabiegała o wypracowanie spójnego stanowiska UE w odniesieniu do regionalnych i globalnych problemów energetycznych. Poza tym w dziedzinie energii Prezydencja będzie dążyć do utworzenia mechanizmu finansowania małych i „rozproszonych” inwestycji w efektywność energetyczną z funduszy spójności w takich sektorach jak budownictwo, ciepłownictwo lokalne, sieci dystrybucyjne ciepła i energii elektrycznej, lokalny transport zbiorowy, wytwarzanie energii elektrycznej. Polska będzie też kontynuowała działania wcześniejszych Prezydencji odnośnie do Energetycznego Pakietu Infrastrukturalnego.
Wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne
Priorytetem Prezydencji polskiej w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości będzie „Ochrona praw obywateli w Unii Europejskiej”. Polska koncentrować się będzie na inicjatywach w zakresie współpracy sądowej w sprawach cywilnych (m.in. uregulowania dotyczące dziedziczenia oraz utworzenia europejskiego certyfikatu spadkowego) oraz współpracy sądowej w sprawach karnych (m.in. dyskusja nad nowym projektem KE dotyczącym ochrony praw ofiar oraz praw procesowych osób podejrzanych i oskarżonych)
W dziedzinie spraw wewnętrznych priorytetami polskiej Prezydencji będą m.in ochrona i zarządzanie granicami, prace nad rozwojem wschodniego wymiaru Globalnego Podejścia do Migracji, rozwój wschodniego wymiaru inicjatyw m. in. w zakresie współpracy policyjnej i przeciwdziałania nielegalnej migracji, a także wzmocnienie współpracy w zakresie bezpieczeństwa imprez masowych. Ważną rolę odgrywała będzie realizacja polityki liberalizacji wizowej wobec państw Partnerstwa Wschodniego.
W zakresie ochrony i zarządzania granicami najważniejszymi działaniami będzie zakończenie prac nad aktualizacją Kodeksu Granicznego Schengen, wzmocnienie ochrony małoletnich przekraczających granic oraz kontynuowanie prac nad systemami IT. Z kolei w zakresie współpracy policyjnej kluczowe znaczenie będą miały prace m.in. nad nową Strategią Antynarkotykową. W dziedzinie polityki celnej Polska zamierza się skupić m.in. na opracowaniu nowej Strategii współpracy służb celnych, wzmocnieniu współpracy służb celnych, także z policją. W zakresie ochrony ludności cywilnej zostaną podjęte prace nad odnowieniem Wspólnotowego Mechanizmu Ochrony Ludności i Instrumentu Finansowego Ochrony Ludności. W dziedzinie polityki azylowej planuje się kontynuację prac nad uchwaleniem aktów legislacyjnych konstytuujących drugi etap rozwoju Wspólnego Europejskiego Systemu Azylowego. W ramach polityki migracyjnej nacisk zostanie położony na prace legislacyjne w zakresie migracji legalnej.
Konkurencyjność
Istotne znaczenie będzie miała debata na temat podejścia do polityki przemysłowej w kontekście kryzysu gospodarczego i jego wpływu na kondycję przedsiębiorstw. Polska Prezydencja może się okazać odpowiednim okresem do zbiorczego zestawienia działań, do jakich państwa członkowskie zobowiązały się pod koniec 2008 r., popierając propozycję Planu działań opracowanego na podstawie Small Business Act. Przewidywane jest podjęcie tematu innowacji i polityki kosmicznej, kontynuowanie prac mających na celu utworzenie patentu europejskiego, a także w zakresie legislacji dot. harmonizacji technicznej.
Ważną kwestią podczas polskiej Prezydencji będzie polityka poprawy otoczenia regulacyjnego, tj. inicjatywa Smart Regulation, ze szczególnym uwzględnieniem jej wpływu na rozwój przedsiębiorczości oraz wzrostu konkurencyjności gospodarki europejskiej.
Polska zamierza kontynuować przegląd prawa w dziedzinie praw konsumenta, wspierać podniesienie poziomu bezpieczeństwa produktów konsumenckich oraz wzmocnienie nadzoru rynku w odniesieniu do produktów stwarzających poważne zagrożenie.
Ważne miejsce zajmie podnoszenie konkurencyjności sektora turystycznego poprzez m.in. rozważenie roli innowacyjności w turystyce, analizę nowych wyzwań oraz ocenę postępów w realizacji Agendy dla zrównoważonej i konkurencyjnej gospodarki turystycznej.
Ponadto, prowadzone prace nad takimi zagadnieniami, jak uregulowanie problematyki dzieł osieroconych czy zbiorowego zarządu prawami autorskimi i pokrewnymi. Prezydencja polska będzie też odpowiedzialna za uzgadnianie i prezentację stanowiska UE na forum Światowej Organizacji Własności Intelektualnej.
Na polskie półrocze w Radzie UE przypadną też prace nad podstawami 8. Programu Ramowego w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji. W tej dziedzinie główne inicjatywy i działania Prezydencji będą obejmować m.in. wspieranie zwiększenia dostępności 8. PR dla MSP, małych zespołów badawczych, a także regionów konwergencji; lepszą koordynację badań na szczeblu europejskim, ponadnarodowym i narodowym; pogłębianie integracji Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA). Polska będzie też kładła nacisk na zwiększanie synergii między polityką spójności a 8. Programem Ramowym, dążąc do zapewnienia komplementarności instrumentów funduszy strukturalnych i Programów Ramowych, wspierania budowy klastrów europejskich, stworzenia mechanizmu współfinansowania ze środków 8.PR budowy i funkcjonowania infrastruktury badawczej o charakterze regionalnym oraz integracji regionalnych i krajowych polityk w obszarze B+R+I.
Ochrona środowiska
Ważne miejsce zajmie debata nad kierunkami rozwoju polityki środowiskowej. Prezydencja będzie dążyła do doprecyzowania przyszłych celów tej polityki oraz ustanowienia kolejnej edycji Programu Działań Wspólnoty na rzecz Środowiska. Prezydencja polska zamierza też priorytetowo traktować ochronę różnorodności biologicznej. Prace Prezydencji będą się koncentrowały na przyjęciu i wdrożeniu Strategii UE w sprawie inwazyjnych gatunków obcych oraz stosownych projektach aktów prawnych. Celem Prezydencji będzie pogłębiona dyskusja w zakresie powiązania zagadnienia ochrony przyrody z wymiernymi efektami świadczonych usług ekosystemowych oraz planowaniem przestrzennym.
Zadaniem Prezydencji będzie kontynuowanie pracy przy globalnym porozumieniu klimatycznym podczas konferencji Stron Konwencji w grudniu 2011 w RPA, co wiązać się będzie z rozstrzyganiem kwestii wewnątrz UE takich jak np. ambicje redukcyjne, przyszłość Protokołu z Kioto, finansowanie klimatyczne.
Prezydencja będzie aktywnie działać na rzecz rewitalizacji, wypracowanej przez EKG ONZ, inicjatywy „Środowisko dla Europy”, który stanowi unikatowe forum horyzontalnej współpracy paneuropejskiej. Zadania Prezydencji będą koncentrować się na określeniu przyszłych reform procesu mających na celu poprawę warunków środowiskowych i jakości życia beneficjentów procesu.
Zatrudnienie, polityka społeczna, zdrowie i ochrona konsumentów
W obszarze polityki społecznej i zatrudnienia Prezydencja polska będzie się koncentrowała na pracach nad rozwiązaniami ułatwiającymi godzenie życia zawodowego z prywatnym, działaniach na rzecz aktywizacji zawodowej wobec wyzwań demograficznych, promowaniu aktywnych działań na rynku pracy i aktywnej polityki integracji społecznej, promowaniu różnorodnych form współpracy między administracją rządową, samorządami, a organizacjami pozarządowymi w realizacji celów polityki społecznej i zatrudnienia.
W dziedzinie zdrowia i ochrony konsumentów Polska zamierza położyć nacisk na wzmacnianie zdrowia publicznego, a zwłaszcza na zmniejszanie różnic w sytuacji zdrowotnej występujących między krajami UE oraz krajami Partnerstwa Wschodniego. Istotnym celem prezydencji będzie dokonanie przeglądu polityk zdrowotnych państw UE. Ważnym tematem będzie też wdrożenie wczesnego wykrywania, prewencji, profilaktyki i leczenia chorób niezakaźnych układu oddechowego ze szczególnym uwzględnieniem wieku rozwojowego.
Edukacja, młodzież i kultura
W dziedzinie kultury tematem przewodnim polskiej Prezydencji będzie rozwój innowacji społecznych i kapitału intelektualnego (poprzez inwestowanie w kulturę, wspieranie uczestnictwa w kulturze oraz promowanie edukacji kulturalnej i artystycznej osób w każdym wieku) oraz negocjacje kolejnych edycji programów: Kultura i Europa dla Obywateli.
Polska planuje podjąć kwestie związane z procesami cyfryzacji i digitalizacji odnoszące się do takich projektów, jak Europejska Biblioteka Cyfrowa Europeana, kino europejskie w erze cyfrowej, czy kontynuacja programu „Media 2007”.
W dziedzinie edukacji priorytetami polskiej Prezydencji będą takie zagadnienia, jak: rozwój mobilności uczniów, studentów i nauczycieli (także akademickich), również ze Wschodem, w tym z krajami Partnerstwa Wschodniego, wsparcie edukacji dzieci osób migrujących, zwiększenie skuteczności polityki na rzecz poprawy kompetencji kluczowych w kontekście ustalania priorytetów współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia („ET 2020”) oraz modernizacja uniwersytetów.
W obrębie działań dotyczących młodzieży Polska priorytetowo zamierza potraktować promocję uczestnictwa młodzieży w mobilności w ramach edukacji pozaformalnej i wolontariatu ze szczególnym uwzględnieniem współpracy z krajami Partnerstwa Wschodniego.
Z kolei w dziedzinie sportu planuje się przyjęcie Europejskiego Programu Sportowego na lata 2012-2013. W tym kontekście obszarami szczególnie promowanymi przez Polskę będą społeczny i ekonomiczny wymiar sportu.
Sprawy zagraniczne
W świetle postanowień traktatu lizbońskiego za stosunki zewnętrzne UE odpowiada Wysoki Przedstawiciel do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (WP), toteż działania prezydencji na rzecz realizacji priorytetowych kierunków działań w dziedzinie polityki zagranicznej UE (z wyjątkiem wspólnej polityki handlowej, gdzie Prezydencja wciąż będzie miała większe pole do działania) wymagają uzgodnień i współpracy z C. Ashton pełniącą funkcję WP.
W dziedzinie polityki zagranicznej UE — poza tematami strategicznymi dla polskiej prezydencji takimi jak stosunki ze Wschodem, WPBiO, bezpieczeństwo energetyczne — planuje się podjęcie tematów o charakterze horyzontalnym: polityki rozwojowej UE i jej efektywności, polityki bezpieczeństwa, zwłaszcza w kontekście walki z terroryzmem, polityki energetycznej ze szczególnym naciskiem na jej wymiar zewnętrzny i kwestie bezpieczeństwa, problematyki konsularnej, w tym umów o ułatwieniach wizowych w ramach Partnerstwa Wschodniego oraz wspólnej polityki handlowej.
W obszarze rozszerzenia, polska Prezydencja planuje doprowadzić do wymiernych rezultatów tzw. pakiet rozszerzeniowy KE: Strategia rozszerzenia na lata 2011-2012. Podczas polskiego przewodnictwa w Radzie UE najprawdopodobniej finalizowane będą negocjację z Islandią oraz finalizowany będzie proces przystąpienia Chorwacji do UE.
W sprawach terytorialnych będą podejmowane kwestie dotyczące praktycznie każdego regionu świata, choć szczególny nacisk zostanie położony na stosunki transatlantyckie, relacje z Rosją.
W odniesieniu do polityki handlowej najważniejszym tematem o charakterze horyzontalnym będzie Konferencja Ministerialna WTO, w trakcie której mogą zapaść decyzje dotyczące najtrudniejszych kwestii negocjacyjnych Rundy Wielostronnych Negocjacji Handlowych DDA WTO.
W trakcie polskiej Prezydencji może również nastąpić finalizacja procesu akcesyjnego Rosji do WTO oraz opracowanie strategii działania na rzecz ograniczania stosowania i/lub wycofywania środków protekcjonistycznych i działań prowadzonych w okresie kryzysu. Polska Prezydencja ma zamiar także skoncentrować prace UE na poszukiwaniu rozwiązań dla rosnących ograniczeń w handlu międzynarodowym, pogłębianiu ułatwień w prowadzeniu operacji handlowych oraz w tranzycie, koordynacji i prowadzeniu prac nad nowym systemem preferencji celnych UE dla krajów rozwijających się.
W trakcie polskiej Prezydencji finalizowane mogą być umowy o wolnym handlu pomiędzy UE a Indiami, Singapurem, Ukrainą i krajami Rady Zatoki Perskiej. Sfinalizowane mogą zostać także inne umowy handlowe (m.in. negocjacje Umowy Stowarzyszeniowej UE-Mercosur) i dokończone negocjacje umów o wolnym handlu z Malezją, Wietnamem i Tajlandią oraz wprowadzenie w życie wynegocjowanych przez UE umów z krajami Ameryki Środkowej i krajami Wspólnoty Andyjskiej.
Ważne wydarzenia w trakcie polskiej Prezydencji
Poza wyżej wskazanymi ogólnymi priorytetami polskiej Prezydencji oraz zagadnieniami, które będą odgrywały kluczową rolę w działaniach podejmowanych przez Polskę w poszczególnych dziedzinach polityki UE dodatkowymi istotnymi elementami przewodnictwa RP w Radzie UE będą inicjatywy o silnym wydźwięku społeczno-ekonomicznym bezpośrednio związane z wydarzeniami planowanymi na II półrocze 2011 roku, takimi jak Europejski Rok Wolontariatu, Europejski Kongres Kultury, Europejski Kongres Osób Niepełnosprawnych oraz Forum Rynku Wewnętrznego. Wydarzenia te i związane z nimi inicjatywy mają służyć promocji politycznej Polski i budowie jej wizerunku jako kraju nowoczesnego, kreatywnego i dynamicznego, któremu zależy m.in. na tym, by poszukiwać najlepszych przykładów i wzorów czerpania korzyści ze wspólnego rynku europejskiego. Na okres polskiej Prezydencji przypadać będzie także 50-lecie utworzenia OECD oraz 15-lecie członkostwa Polski w tej organizacji.